اقتصاد ایران سالهاست در چرخهای تکراری از «انجماد و شوک» گرفتار مانده؛ چرخهای که ریشه آن را میتوان در توقف سیاست افزایش تدریجی قیمت بنزین جستوجو کرد.
به گزارش کافه مدیران به نقل از اقتصادنیوز، طبق محاسبات، اگر روند رشد سالانه حدود ۳۲ درصدی قیمت بنزین در دولت سیدمحمد خاتمی ادامه پیدا میکرد، بنزین که سال ۱۳۸۳ معادل ۸۰ تومان بود، تا سال ۱۴۰۵ به حدود ۳۵ هزار تومان میرسید؛ رقمی که نسبت به قیمت ۱۵۰۰ تومانی سهمیهای و ۳۰۰۰ تومانی آزاد امروز، واقعیتر ارزیابی میشود و مهمتر از آن، شوکهای اجتماعی و سیاسی مانند آبان ۱۳۹۸ را رقم نمیزد.
در دهه هفتاد و اوایل هشتاد، افزایش پلکانی قیمتها موجب کنترل مصرف بنزین شد؛ اما از سال ۱۳۸۳ و پس از تصویب قانون «تثبیت قیمتها» در مجلس هفتم، این روند متوقف شد. نتیجه آن بازگشت به همان الگوی قدیمی انجماد بود. چند سال بعد دولت احمدینژاد با سهمیهبندی بنزین در سال ۱۳۸۶ و اجرای هدفمندی یارانهها در سال ۱۳۸۹ قیمت را جهشی بالا برد. مصرف برای مدتی کاهش یافت اما با ثابت ماندن قیمتها دوباره صعود کرد.
در دهه نود نیز چهار سال تثبیت نرخ هزار تومانی، همزمان با رشد تورم و جهش نرخ ارز، اختلاف قیمت با کشورهای همسایه را افزایش داد و قاچاق و مصرف را بالا برد. نتیجه، شوک قیمتی سال ۱۳۹۸ بود.